Scroll, scroll, scroll – znany nam wszystkim schemat, gdy przychodzi do konsumowania treści na social mediach. Szukając nowszych, coraz to bardziej ekscytujących treści, a czas gdzieś znika niepostrzeżenie odkąd wzięliśmy do ręki telefon. Doomscrolling – pojęcie to coraz bardziej zyskuje na popularności i pozwala na uświadomienie sobie jak bardzo szkodliwe stają się nasze cyfrowe nawyki. 

Doomscrolling – co to jest?

Jak podaje Wikipedia, doomscrolling oznacza nawyk ciągłego przewijania treści w internecie, zwykle wiadomości o negatywnym wydźwięku. Termin ten wywodzi się od ang. doom oznaczające zagładę oraz scroll – przewijanie zawartości ekranu na urządzeniu elektronicznym. Termin „doomscrolling” zyskał na popularności właśnie w czasie pandemii COVID‑19. W 2020 roku media zalewały odbiorców nieustannym strumieniem wiadomości o nowych zakażeniach, kolejnych zgonach i dramatycznych doniesieniach z całego świata. Wiele osób spędzało godziny, przewijając kolejne nagłówki i relacje, szukając informacji, które mogłyby dać im poczucie kontroli. Zamiast tego wpadali w spiralę niepokoju – i to właśnie wtedy doomscrolling został nazwany i opisany jako zjawisko, które zaczęło definiować sposób korzystania z internetu w czasach kryzysu.

Spirala doomscrollingu – dlaczego w nią wpadamy?

Pojęcie to zyskało też nowe znaczenie – oznacza po prostu scrollowanie w nieskończoność. W dobie tzw. brain rotu i baniek informacyjnych nietrudno wpaść w spiralę, z której coraz trudniej się wydostać. Algorytmy, bazując na treściach, którym poświęcamy czas, podsyłają nam ich coraz więcej, zamykając nas w ciasnej klatce. Format tzw. rolek, które można przewijać (jak na ironię) na Instagramie czy TikToku, tylko pogłębia problem – zaczyna się dopaminowy haj. W efekcie karmimy się papką, która sprawia, że nasz mózg stopniowo gnije. To  jest właśnie “ten cały brain rot”. Również w social mediach podejmowany jest temat doomscrollingu – ludzie zaczynają zauważać, że potrafią nie robić nic całymi dniami, tylko siedzieć na telefonie i przewijać treści. W takiej rutynie brakuje miejsca na hobby czy pasje, ponieważ przy nadmiernej konsumpcji mediów zdają się one po prostu zanikać.

Warto też zwrócić uwagę na inny problem, który pojawia się przy okazji doomscrollingu – short attention span, czyli krótki zakres uwagi.  Młodzi ludzie, którzy jeszcze niedawno śmiali się z tzw. boomerów powtarzających „to wszystko przez ten telefon”, zaczynają dostrzegać, że może rzeczywiście właśnie tak jest. Coraz częściej dostrzega się trudność w skupieniu uwagi na dłuższych materiałach – obejrzenie pełnego filmu czy odcinka serialu staje się wyzwaniem. Badania Glorii Mark z University of California, Irvine pokazują, że nasza zdolność koncentracji na jednym ekranie dramatycznie się skróciła. W 2004 roku średni czas skupienia wynosił około 2,5 minuty, dziś to często zaledwie kilkanaście sekund. To dowód na to, jak cyfrowe technologie zmieniają nasze codzienne wzorce uwagi.

YouTube, niegdyś najpopularniejsza platforma wideo, zaczyna ustępować miejsca TikTokowi i Instagramowi, gdzie dominują krótkie, dynamiczne treści. Sam YouTube, chcąc nadążyć za trendem, wprowadził jednak własny format – YT Shorts. W sieci nie brakuje poradników dla twórców, które podkreślają, że widza trzeba zaciekawić już w pierwszych sekundach albo stosować tzw. hooki – wszystko po to, by desperacko zatrzymać go u siebie.

Jak przerwać kręcące się koło scrollowania – praktyczne wskazówki

Niekończące się przewijanie newsów i mediów społecznościowych potrafi wciągnąć jak wir, odbierając czas i energię. Doomscrolling stał się codziennym nawykiem wielu osób, lecz można go przerwać. Oto kilka prostych sposobów, które pomogą odzyskać kontrolę nad własną uwagą.

• Tryb czarno-biały – redukuje atrakcyjność treści, bo usuwa kolorystyczne „haczyki” neuromarketingowe. Jaskrawe barwy, czerwone ikony powiadomień i dynamiczne wideo są projektowane tak, by przyciągać uwagę. Włączenie trybu czarno-białego w telefonie odcina bodźce wizualne, które podbijają uzależniający efekt.
• Limity czasu w aplikacjach – przeciwdziałają mechanizmowi dopaminowej „gry losowej”, bo odcinają dostęp po określonym czasie.
• Wyłącz powiadomienia push – minimalizuje efekt FOMO (poczucia, że musimy być stale online, aby nic nie przegapić), bo nie widzisz czerwonych kropek i alarmujących komunikatów.
• Zmień rytuał – zamiast scrollowania w przerwie, sięgnij po książkę lub podcast. To świadome przeprogramowanie nawyku.
• Technika „świadomego pytania” – zanim otworzysz aplikację, zapytaj siebie: „Co chcę tam znaleźć?”. To prosty sposób na przerwanie automatyzmu.
• Stwórz „strefy offline” – np. godzina przed snem bez telefonu. Badania pokazują, że doomscrolling wieczorem szczególnie obciąża pamięć i sen.

Podsumowanie

Doomscrolling nie daje poczucia kontroli. Przeciwnie, pogłębia stres i przeładowanie informacyjne. Zamiast uspokajać, nieustanne przewijanie negatywnych wiadomości wzmacnia lęk i poczucie paniki. Nadmiar treści utrudnia selekcję informacji, prowadzi do zmęczenia poznawczego i odbiera energię. Świadomość nt. tych mechanizmów jest pierwszym krokiem, następnie chęć motywacji i zmiany swojego życia – ciężko może być odciąć się nagle od swoich nawyków, jednak stopniowe wprowadzanie nowych może pomóc polepszyć jego jakość. Zmiana zaczyna się od decyzji: czy chcę być zakładnikiem algorytmów, czy świadomym użytkownikiem, który wybiera, co naprawdę jest dla niego ważne.

Źródła:

Wikipedia, hasło „Doomscrolling”, https://pl.wikipedia.org/wiki/Doomscrolling [dostęp: 26.11.2025].
Demagog.org.pl – Doomscrolling: czy jesteśmy uzależnieni od złych wiadomości?https://demagog.org.pl/analizy_i_raporty/doomscrolling-czy-jestesmy-uzaleznieni-od-zlych-wiadomosci/ [Dostęp: 27.11.2025]
Flinders University – badania nad wpływem doomscrollingu na stres i dobrostan psychiczny. [Dostęp 27.11]
American Psychological Association, „Speaking of Psychology: Attention Spans” https://www.apa.org/news/podcasts/speaking-of-psychology/attention-spans [Dostęp: 27.11.2025]