Mikrometr – szczególne narzędzie pomiarowe. Jak mierzyć mikrometrem?

Mikrometr to jedno z najczęściej używanych obecnie narzędzi pomiarowych. Dokładniejszy niż suwmiarka, znalazł zastosowanie w wielu dziedzinach przemysłu. Sprawdź, na czym polega działanie mikrometru.

Do czego służy mikrometr?

Mikrometr, inaczej zwany mikromierzem lub śrubą mikrometryczną, to zaawansowane urządzenie pomiarowe, które pozwala mierzyć z dokładnością do 0.01 mm. Chociaż istnieją także suwmiarki o takiej dokładności, są to urządzenia bardzo zaawansowane – najprostszy mikrometr będzie zdecydowanie tańszą opcją.

Niektóre, bardziej zaawansowane mikrometry osiągają dokładność nawet do 0.001 mm!

Mikrometr służy zatem do mierzenia elementów wymagających niezwykłej dokładności: wałków, tulei, drutów, blach, elementów mechanicznych i toczonych. Stosowany jest w mechanice precyzyjnej, jubilerstwie, produkcji maszyn i kontroli jakości.

Budowa mikrometru

Mikrometr składa się z następujących elementów:

• kabłąk (rama) – utrzymuje stabilność narzędzia
• kowadełko i wrzeciono – szczęki, powierzchnie pomiarowe
• tuleja ze skalą główną – nad kreską poziomą znajdują się wartości w milimetrach, pod kreską zaś – ich połówki
• śruba mikrometryczna połączona z bębnem
• bęben obrotowy z noniuszem (podziałką pomocniczą) – określa setne części milimetra
• sprzęgło / zapadka – określa stałą siłę docisku, eliminując błędy użytkownika.

Jak działa mikrometr?

Mikrometr wykorzystuje precyzyjną śrubę o bardzo drobnym gwincie – to dzięki niej jest w stanie dokonywać tak dokładnych pomiarów. Śruba jest połączona z bębnem obrotowym.

Kolejnymi kluczowymi elementami są kowadełko i wrzeciono. To między nimi będzie znajdować się mierzony element. Kowadełko nie zmienia swojej pozycji, w ruch wprawiamy za to wrzeciono.

Gdy użytkownik obraca bębnem mikrometru, jednocześnie przesuwa wrzeciono względem kowadełka. To powolny i precyzyjny ruch, gdyż odległość, o jaką przesuwa się wrzeciono przy pojedynczym obrocie bębna, jest niewielka – zazwyczaj wynosi 0.5 mm.  

Rodzaje mikrometrów

Wyróżniamy kilka rodzajów mikrometrów. Do podstawowych należą:

• mikrometr zewnętrzny – do wykonywania pomiarów zewnętrznych, np. gwintów, kół zębatych, blach, drutów
• mikrometr wewnętrzny – do wykonywania pomiarów wewnętrznych, np. szerokości rowków
• mikrometr głębokościomierzowy
• mikrometr wysokościomierzowy.

Jak poprawnie mierzyć mikrometrem?

Przed rozpoczęciem pomiarów upewnij się, że powierzchnie pomiarowe są czyste. Następnie wyzeruj urządzenie – zerowa kreska podziałki pomocniczej musi pokrywać się z poziomą kreską na tulei, wyznaczającą granicę między dwoma skalami milimetrowymi.

Umieść przedmiot między kowadełkiem a wrzecionem. Zacznij powoli obracać bębnem, do momentu, kiedy zbliżysz się do mierzonego przedmiotu. Teraz zacznij kręcić najbardziej wysuniętym elementem obrotowym, wyposażonym w sprzęgło (zapadkę). Dokręcaj go do momentu, kiedy zablokuje się zapadka. Zabezpiecza ona urządzenie przed zbytnim zaciśnięciem szczęk – dzięki temu nie użytkownik nie uszkodzi mierzonego przedmiotu, a sam pomiar będzie dokładniejszy.

Po przeskoczeniu zapadki pozostaje tylko odczytanie wyniku.

Jak odczytywać wynik pomiaru mikrometrem?

Do odczytania wyniku pomiaru mikrometrem wykorzystuje się dwie skale: na tulei i na noniuszu. Skala na tulei pokazuje wynik w milimetrach (nad kreską poziomą) i w połówkach milimetrów (pod kreską poziomą).

Dokładniejszy odczyt podaje użytkownikowi podziałka pomocnicza. Kreska na noniuszu, która zrównuje się z poziomą kreską na tulei, wyznacza wartość ułamkowych części milimetra. Najczęściej skala noniuszowa w mikrometrze wyznacza pomiar z dokładnością do 0.01 mm.

Wynik ostateczny da użytkownikowi dopiero suma obu tych odczytów. 

Jeśli zatem skala główna wskaże użytkownikowi wartość 12,5 mm, a skala pomocnicza wskaże wartość 43, ostateczny wynik pomiaru wyniesie 12,93 mm.

Mikrometr – najwyższa dokładność pomiarów warsztatowych

Mikrometr szczególnie sprawdza się przy mierzeniuelementów o naprawdę niewielkich wymiarach. To urządzenie, które pozwala na dokonywanie pomiarów z największą możliwą precyzją w warunkach warsztatowych. Warto wiedzieć, jak poprawnie z niego korzystać – dokładniejsze wyniki uzyskasz jedynie w laboratorium.