Suwmiarka – budowa, rodzaje, jak mierzyć

Suwmiarka to jedno z najważniejszych narzędzi pomiarowych. Dzięki niej możliwe jest szybkie określanie wymiarów wewnętrznych i zewnętrznych oraz głębokości z dokładnością nawet do setnych części milimetra!

Do czego służy suwmiarka?

Suwmiarka to precyzyjne narzędzie pomiarowe. Jest jednym z podstawowych przyrządów mierniczych i znajduje swoje zastosowanie w dziedzinach takich jak mechanika, obróbka metali, stolarstwo i wszystkich innych, w których kwestią kluczową jest dokładność i precyzja. 

Budowa suwmiarki

Suwmiarka składa się z następujących elementów:

• prowadnica z podziałką milimetrową
• szczęki do wymiarów zewnętrznych – większe, w górnej części suwmiarki
• szczęki do wymiarów wewnętrznych – mniejsze, umieszczone na dole suwmiarki
• suwak – umożliwia przykładanie ruchomych szczęk do mierzonej powierzchni
• urządzenie odczytowe – noniusz, wyświetlacz lub czujnik zegarowy.

Często suwmiarka wyposażona jest także w pręt głębokościomierza – do pomiaru głębokości i wymiarów mieszanych.

Jak działa suwmiarka?

Na końcu prowadnicy znajdują się dwie szczęki nieruchome – jedna, na górze, to szczęka do pomiaru wymiarów zewnętrznych, druga, dolna, do wewnętrznych. Szczęki ruchome umieszczone są na suwaku. Aby zmierzyć przedmiot, należy umieścić go między częścią ruchomą i nieruchomą. Dzięki głównej podziałce milimetrowej i podziałce pomocniczej użytkownik jest w stanie precyzyjnie określić wymiary mierzonego elementu.

Rodzaje suwmiarek

Możemy wyróżnić kilka rodzajów suwmiarek, różniących się rodzajem zastosowanego urządzenia odczytowego. Są to:

• Suwmiarka analogowa / noniuszowa – klasyczna, wykorzystująca podziałkę kreskową na suwaku i zaopatrzona w noniusz – podziałkę pomocniczą, dzięki której z większą dokładnością jesteśmy w stanie odczytać pomiary.
• Suwmiarka czujnikowa / zegarowa – zaopatrzona jest w czujnik zegarowy. Zastosowany mechanizm wskazówkowy ułatwia szybki odczyt.
• Suwmiarka elektroniczna / cyfrowa – elektroniczna; wynik pomiaru wyświetla się na wskaźniku cyfrowym. Często posiada także dodatkowe funkcje, np. opcję zamiany jednostek.

Jak poprawnie mierzyć suwmiarką – dokładność i precyzja

Aby suwmiarka dawała dokładne pomiary, należy posługiwać się nią w odpowiedni sposób. 

Sprawdzenie przygotowania narzędzia

Przed rozpoczęciem pomiarów upewnij się, że powierzchnie pomiarowe są czyste – pozbądź się wszelkich zabrudzeń i wiór. Sama suwmiarka powinna być zamknięta, a na skali widnieć wartość 0.

Prawidłowe trzymanie suwmiarki i zachowanie odpowiedniego nacisku

Suwmiarkę zwykle trzyma się w jednej ręce. Suwak najłatwiej przesuwać za pomocą kciuka. Zwróć uwagę, czy suwak porusza się płynnie – jeśli nie, pomiar może okazać się niedokładny. 

W trakcie dokonywania pomiarów pamiętaj, by nie dociskać szczęk ani za mocno, ani za lekko. Zbyt delikatny docisk sprawi, że wynik będzie niedokładny, zbyt mocny z kolei może zdeformować delikatny element lub spowodować przesunięcie szczęk, a co za tym idzie – fałszywy odczyt.

Wykonywanie pomiaru zewnętrznego

Aby poprawnie wykonać pomiar zewnętrzny, umieść przedmiot między szczękami do pomiaru zewnętrznego (górnymi). Dosuń suwak ze szczęką ruchomą maksymalnie do przedmiotu, unikaj jednak dociskania go na siłę. Upewnij się, że narzędzie umieszczone jest prostopadle do mierzonej płaszczyzny. Odczytaj wartość.

Wykonywanie pomiaru wewnętrznego

Wsuń szczęki do pomiaru wewnętrznego (dolne) do mierzonego otworu. Rozsuwaj je, dopóki nie dotkną ścianek, po czym upewnij się, czy na pewno przylegają do przedmiotu równomiernie. Odczytaj wartość.

Jak odczytać wyniki po pomiarze suwmiarką?

Prawidłowy odczyt zależy od tego, z jakim typem suwmiarki mamy do czynienia.

Odczyt z suwmiarki analogowej

Aby dokonać odczytu wartości z suwmiarki analogowej, należy najpierw odczytać milimetry na skali głównej. W tym celu trzeba sprawdzić, gdzie znajduje się początek noniusza – wskazuje on ostatni mijany milimetr. 

Następnie należy ustalić ułamkową część milimetra. Na skali noniusza szukamy w tym celu kreski, które będzie się pokrywać z kreską na skali głównej. Numer kreski na podziałce pomocniczej odpowiada jakiejś ułamkowej części milimetra, zależnie od rozdzielczości suwmiarki (informacja ta zapisana jest na noniuszu). Przykład dla suwmiarki o rozdzielczości 0.1 mm: jeśli na noniuszu pokrywa się 6. kreska, odczytujemy tę wartość jako 0.6 mm.

Wynik pomiaru to suma obu tych wartości: z podziałki głównej i z noniusza.

Odczyt z suwmiarki zegarowej

Suwmiarka zegarowa ma klasyczną skalę milimetrową, ale odczyt ułamkowej części milimetra wskazuje tarcza zegarowa. Wskazówka na tarczy pokazuje dziesiąte lub setne części milimetra. W tym przypadku ostateczna wartość pomiaru to również suma obu odczytów. 

Pamiętaj, aby upewnić się, że przed dokonaniem pomiaru zegar jest wyzerowany.

Odczyt z suwmiarki cyfrowej

W tym przypadku użytkownik zobaczy gotowy wynik na ekranie cyfrowym. 

Suwmiarka – podstawowe urządzenie pomiarowe

Suwmiarka to ważne urządzenie pomiarowe. Jej działanie jest niezwykle proste, a umożliwia szybkie i dokładne dokonywanie precyzyjnych pomiarów. Jest to podstawowy element wyposażenia każdego laboratorium czy warsztatu.